PROBLEMA WYPALENIA EMOCJONALNO-ZAWODOWEGO KADRY NAUKOWO-PEDAGOGICZNEJ

Abstract

Problematyka wypalenia zawodowego i emocjonalnego jest ściśle związana z kształtowaniem przestrzeni edukacyjnej instytucji, w szczególności przestrzeni facylitacyjno-zawodowej szkolnictwa wyższego. Przede wszystkim problematyka wypalenia zawodowego jest ściśle związana z wypaleniem emocjonalnym specjalisty. Wypalenie jest zjawiskiem dezadaptacyjnym, które manifestuje się na wszystkich poziomach funkcjonowania jednostki. Jest to jednak stan dynamiczny, formacja psychiczna, która przejawia się w jedności i wzajemnym powiązaniu elementów emocjonalnych, poznawczych i behawioralnych, których skład ilościowy i jakościowy jest determinowany przez aktywność zawodową. Wypalenie zawodowe negatywnie wpływa na wszystkie podstruktury osobowości specjalisty. Dlatego istotne jest nakreślenie problematyki wypalenia zawodowego w przestrzeni edukacyjnej oraz uzasadnienie zasad przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu w przestrzeni edukacyjnej instytucji szkolnictwa wyższego.

Stabilność emocjonalna jest istotną cechą przedstawiciela każdego zawodu typu «osoba-osoba», w tym nauczyciela akademickiego. Ta cecha pozwala zachować i wzmocnić zdrowie psychiczne człowieka, co jest niezbędnym warunkiem kształtowania harmonijnie rozwiniętej osobowości. Ważną właściwością charakteryzującą przeciwdziałanie wypaleniu zawodowemu i emocjonalnemu jest zdolność do samoregulacji stanów emocjonalnych.

Samoregulacja emocjonalna opiera się na zdolności człowieka do zarządzania stanami emocjonalnymi, na aktywnym włączaniu procesów psychicznych w analizę sytuacji emocjonalnych. Potrzeba samoregulacji pojawia się, gdy pracownik naukowo-pedagogiczny napotyka nową, nietypową dla niego sytuację, która nie ma jasnego rozwiązania lub wiąże się z kilkoma alternatywnymi opcjami. Znajduje się w stanie wzmożonego napięcia emocjonalnego i fizycznego, co sprzyja pojawianiu się impulsywnych działań. Po opanowaniu opisanych metod samoregulacji emocjonalnej, pracownik naukowo-pedagogiczny potrafi efektywniej, racjonalnie rozdysponować swoje siły w czasie pracy i odpowiednio zarządzać sobą, zgodnie z sytuacją ukształtowaną przez czynniki subiektywne.